ЁЯЪй рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдореЗрдВ рдЬрд╛рддрд┐ рд╕реБрдзрд╛рд░ рд╕рднрд╛рдПрдБ: рд╡рд╛рд▓реНрдЯрд░рдХреГрдд рд░рд╛рдЬрдкреВрддрд╛рдирд╛ рд╣рд┐рддрдХрд╛рд░рд┐рдгреА рд╕рднрд╛ рдХреЗ рд╡рд┐рд╢реЗрд╖ рд╕рдВрджрд░реНрдн рдореЗрдВ ЁЯЪй

ЁЯЪй рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдореЗрдВ рдЬрд╛рддрд┐ рд╕реБрдзрд╛рд░ рд╕рднрд╛рдПрдБ: рд╡рд╛рд▓реНрдЯрд░рдХреГрдд рд░рд╛рдЬрдкреВрддрд╛рдирд╛ рд╣рд┐рддрдХрд╛рд░рд┐рдгреА рд╕рднрд╛ рдХреЗ рд╡рд┐рд╢реЗрд╖ рд╕рдВрджрд░реНрдн рдореЗрдВ ЁЯЪй

“рд░рд╛рдЬрдкреВрддрд╛рдирд╛ рдореЗрдВ рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рдирд╡рдЬрд╛рдЧрд░рдг, рд╡реИрд╡рд╛рд╣рд┐рдХ рдХреБрд░реАрддрд┐рдпреЛрдВ рдкрд░ рд╡реИрдзрд╛рдирд┐рдХ рдкреНрд░рд╣рд╛рд░ рдФрд░ рд╕реНрд╡рджреЗрд╢реА рд╕реБрдзрд╛рд░ рдЖрдВрджреЛрд▓рдиреЛрдВ рдХреА рдРрддрд┐рд╣рд╛рд╕рд┐рдХ рдЧрд╛рдерд╛!” тЪЦя╕ПтЬи

рдпрджрд┐ рдЖрдк RPSC (RAS, First Grade, Lecturer), UPSC, рдпрд╛ рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдХреА рдЕрдиреНрдп рдкреНрд░рд╢рд╛рд╕рдирд┐рдХ рдкрд░реАрдХреНрд╖рд╛рдУрдВ рдХреА рддреИрдпрд╛рд░реА рдХрд░ рд░рд╣реЗ рд╣реИрдВ, рдпрд╛ рдорд░реБрдзрд░рд╛ рдХреЗ рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ-рд╕рд╛рдВрд╕реНрдХреГрддрд┐рдХ рдмрджрд▓рд╛рд╡реЛрдВ рдХреЛ рдЙрд╕рдХреА рдкреВрд░реА рдРрддрд┐рд╣рд╛рд╕рд┐рдХ рдЧрд╣рд░рд╛рдИ рдХреЗ рд╕рд╛рде рд╕рдордЭрдирд╛ рдЪрд╛рд╣рддреЗ рд╣реИрдВ, рддреЛ рдпрд╣ рдЕрддреНрдпрдВрдд рд╡рд┐рд╕реНрддреГрдд, рдЧрд╣рди рдФрд░ рдкреНрд░рд╛рдорд╛рдгрд┐рдХ рдиреЛрдЯреНрд╕ рд╡рд┐рд╢реЗрд╖ рд░реВрдк рд╕реЗ рдЖрдкрдХреЗ рд▓рд┐рдП рддреИрдпрд╛рд░ рдХрд┐рдП рдЧрдП рд╣реИрдВред


ЁЯФН рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рдкреГрд╖реНрдарднреВрдорд┐: 19рд╡реАрдВ рд╕рджреА рдореЗрдВ рд░рд╛рдЬрдкреВрддрд╛рдирд╛ рдХреА рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рдХреБрд░реАрддрд┐рдпрд╛рдБ

19рд╡реАрдВ рд╢рддрд╛рдмреНрджреА рдореЗрдВ рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдХрд╛ рдордзреНрдпрдХрд╛рд▓реАрди рд░рд╛рдЬрдкреВрдд рд╕рдорд╛рдЬ рдХрдИ рдкреНрд░рдХрд╛рд░ рдХреА рдЖрдВрддрд░рд┐рдХ рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рд╡рд┐рд╕рдВрдЧрддрд┐рдпреЛрдВ рдФрд░ рдЕрддреНрдпрдзрд┐рдХ рдЦрд░реНрдЪреАрд▓реА рд░реАрддрд┐рдпреЛрдВ рд╕реЗ рдЧреНрд░рд╕рд┐рдд рдерд╛ред рдЗрди рдХреБрд░реАрддрд┐рдпреЛрдВ рдХреЗ рдХрд╛рд░рдг рдЬрд╛рдЧреАрд░рджрд╛рд░реЛрдВ рдФрд░ рдЖрдо рд░рд╛рдЬрдкреВрддреЛрдВ рдХреА рд╡рд┐рддреНрддреАрдп рд╕реНрдерд┐рддрд┐ рдЕрддреНрдпрдВрдд рджрдпрдиреАрдп рд╣реЛ рдЧрдИ рдереА:

  • рддреНрдпрд╛рдЧ рдкреНрд░рдерд╛ (Tyag Custom):┬ард╡рд┐рд╡рд╛рд╣ рдХреЗ рдЕрд╡рд╕рд░реЛрдВ рдкрд░ рдЪрд╛рд░рдгреЛрдВ, рднрд╛рдЯреЛрдВ рдФрд░ рдвреЛрд▓рд┐рдпреЛрдВ рджреНрд╡рд╛рд░рд╛ рдореБрдВрд╣рдорд╛рдВрдЧрд╛ рджрд╛рди (рддреНрдпрд╛рдЧ) рдорд╛рдВрдЧрдиреЗ рдХреА рдкреНрд░рдерд╛ рдереАред рджрд╛рди рди рджреЗрдиреЗ рдкрд░ рд╡реЗ рд╕рдорд╛рдЬ рдореЗрдВ рдирд┐рдВрджрд╛ (рд╣реЗрд▓рд╛) рдХрд░рддреЗ рдереЗ, рдЬрд┐рд╕рдХреЗ рдбрд░ рд╕реЗ рд░рд╛рдЬрдкреВрдд рдХрд░реНрдЬ рдХреЗ рдЬрд╛рд▓ рдореЗрдВ рдлрдВрд╕ рдЬрд╛рддреЗ рдереЗред
  • рдЯреАрдХрд╛ рдФрд░ рд░реАрдд рдкреНрд░рдерд╛ (Teeka & Rit):┬ард╕рдЧрд╛рдИ рдФрд░ рд╡рд┐рд╡рд╛рд╣ рдХреЗ рд╕рдордп рдХрдиреНрдпрд╛ рдФрд░ рд╡рд░ рдкрдХреНрд╖ рдХреЗ рдмреАрдЪ рднрд╛рд░реА рдзрди рдФрд░ рдЙрдкрд╣рд╛рд░реЛрдВ рдХреЗ рд▓реЗрдирджреЗрди рдХреА рдкреНрд░рдерд╛, рдЬреЛ рд╡реНрдпрд╛рд╡рд╣рд╛рд░рд┐рдХ рд░реВрдк рд╕реЗ рдПрдХ рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рдЕрднрд┐рд╢рд╛рдк рдмрди рдЪреБрдХреА рдереАред
  • рдмрд╣реБрд╡рд┐рд╡рд╛рд╣ (Polygamy) рдФрд░ рдЕрдирдореЗрд▓ рд╡рд┐рд╡рд╛рд╣:┬ард╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рдкреНрд░рддрд┐рд╖реНрдард╛ рдХреЗ рдкреНрд░рджрд░реНрд╢рди рдХреЗ рд▓рд┐рдП рдХреБрд▓реАрди рд░рд╛рдЬрдкреВрддреЛрдВ рдореЗрдВ рдХрдИ рд╡рд┐рд╡рд╛рд╣ рдХрд░рдиреЗ рдХреА рдкреНрд░рд╡реГрддреНрддрд┐ рдереАред рд╕рд╛рде рд╣реА, рд╡реГрджреНрдз рд░рд╛рдЬрдкреВрдд рдкреБрд░реБрд╖реЛрдВ рдХрд╛ рдХрдо рдЙрдореНрд░ рдХреА рдмрд╛рд▓рд┐рдХрд╛рдУрдВ рдХреЗ рд╕рд╛рде ‘рдЕрдирдореЗрд▓ рд╡рд┐рд╡рд╛рд╣’ рднреА рдЖрдо рдерд╛ред
  • рдмрд╛рд▓ рд╡рд┐рд╡рд╛рд╣ (Child Marriage) рдФрд░ рдХрдиреНрдпрд╛ рд╢рд┐рд╢реБ рд╡рдз (Female Infanticide):┬ард╡рд┐рд╡рд╛рд╣ рдХреЗ рдЕрддреНрдпрдзрд┐рдХ рдЦрд░реНрдЪ рдФрд░ рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рдкреНрд░рддрд┐рд╖реНрдард╛ рдЦреЛрдиреЗ рдХреЗ рдбрд░ рд╕реЗ рд░рд╛рдЬрдкреВрддреЛрдВ рдореЗрдВ рдирд╡рдЬрд╛рдд рдмрд╛рд▓рд┐рдХрд╛рдУрдВ рдХреЛ рдЬрдиреНрдо рд▓реЗрддреЗ рд╣реА рдЕрдлреАрдо рджреЗрдХрд░ рдпрд╛ рдЧрд▓рд╛ рджрдмрд╛рдХрд░ рдорд╛рд░ рджреЗрдиреЗ рдХреА рдХреНрд░реВрд░ рдкреНрд░рдерд╛ (рдХрдиреНрдпрд╛ рд╡рдз) рд╡реНрдпрд╛рдкреНрдд рдереАред

ЁЯПЫя╕П 1. рджреЗрд╢ рд╣рд┐рддреИрд╖рдгреА рд╕рднрд╛ (1877 рдИ.) тАФ рд╕рдорд╛рдЬ рд╕реБрдзрд╛рд░ рдХреА рдкрд╣рд▓реА рд╕рдВрдЧрдард┐рдд рд╕реНрд╡рджреЗрд╢реА рдкрд╣рд▓

рд╡рд╛рд▓реНрдЯрд░рдХреГрдд рд╕рднрд╛ рд╕реЗ рдкрд╣рд▓реЗ, рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдореЗрдВ рд╡реИрд╡рд╛рд╣рд┐рдХ рд╕реБрдзрд╛рд░реЛрдВ рдХреА рд╕рдмрд╕реЗ рдкрд╣рд▓реА рд╕рдВрдЧрдард┐рдд рдФрд░ рдЧрдВрднреАрд░ рдХреЛрд╢рд┐рд╢ рдореЗрд╡рд╛рдбрд╝ рд░рд┐рдпрд╛рд╕рдд рдореЗрдВ рд╣реБрдИ рдереА:

  • рд╕реНрдерд╛рдкрдирд╛:┬а2 рдЬреБрд▓рд╛рдИ, 1877 рдИ.┬ардХреЛ рдЙрджрдпрдкреБрд░ рдореЗрдВ┬ардореЗрд╡рд╛рдбрд╝ рдорд╣рд╛рд░рд╛рдгрд╛ рд╕рдЬреНрдЬрди рд╕рд┐рдВрд╣ рдХреА рдЕрдзреНрдпрдХреНрд╖рддрд╛ рдореЗрдВ┬а‘рджреЗрд╢ рд╣рд┐рддреИрд╖рдгреА рд╕рднрд╛’ рдХрд╛ рдЧрдарди рдХрд┐рдпрд╛ рдЧрдпрд╛ рдерд╛ред
  • рдореБрдЦреНрдп рдЙрджреНрджреЗрд╢реНрдп:┬ардЗрд╕ рд╕рднрд╛ рдХрд╛ рдкреНрд░рд╛рдердорд┐рдХ рдЙрджреНрджреЗрд╢реНрдп рд░рд╛рдЬрдкреВрдд рд╕рдорд╛рдЬ рдореЗрдВ рд╡реНрдпрд╛рдкреНрдд┬ард╡реИрд╡рд╛рд╣рд┐рдХ рд╕рдорд╕реНрдпрд╛рдУрдВ рдФрд░ рдХреБрд░реАрддрд┐рдпреЛрдВ рдХрд╛ рд╕рдорд╛рдзрд╛рди рдХрд░рдирд╛┬ардерд╛ред
  • рдкреНрд░рдореБрдЦ рдирд┐рдпрдо рд╡ рдкреНрд░рддрд┐рдмрдВрдз:
    1. рд╡рд┐рд╡рд╛рд╣ рдЦрд░реНрдЪ рдХрд╛ рдирд┐рдпрдорди:┬ард╡рд┐рд╡рд╛рд╣ рдФрд░ рд╕рдЧрд╛рдИ рдХреЗ рдЕрд╡рд╕рд░реЛрдВ рдкрд░ рд╣реЛрдиреЗ рд╡рд╛рд▓реЗ рдлрд┐рдЬреВрд▓рдЦрд░реНрдЪ рдФрд░ рдЪрд╛рд░рдг-рднрд╛рдЯреЛрдВ рдХреЛ рджрд┐рдП рдЬрд╛рдиреЗ рд╡рд╛рд▓реЗ ‘рддреНрдпрд╛рдЧ’ рдХреА рд╕реАрдорд╛ рддрдп рдХреА рдЧрдИред
    2. рдмрд╣реБрд╡рд┐рд╡рд╛рд╣ рдирд┐рд╖реЗрдз:┬ардмрд┐рдирд╛ рдареЛрд╕ рдХрд╛рд░рдг (рдЬреИрд╕реЗ рдкрд╣рд▓реА рдкрддреНрдиреА рд╕реЗ рд╕рдВрддрд╛рди рди рд╣реЛрдирд╛) рдХреЗ рджреВрд╕рд░рд╛ рд╡рд┐рд╡рд╛рд╣ рдХрд░рдиреЗ рдкрд░ рдХрдбрд╝рд╛ рдкреНрд░рддрд┐рдмрдВрдз рд▓рдЧрд╛рдпрд╛ рдЧрдпрд╛ред
  • рдореВрд▓реНрдпрд╛рдВрдХрди:┬ардпрджреНрдпрдкрд┐ рдмреНрд░рд┐рдЯрд┐рд╢ рд╕рд░рдХрд╛рд░ рдХрд╛ рдкреВрд░реНрдг рд╕рд╣рдпреЛрдЧ рди рдорд┐рд▓рдиреЗ рдХреЗ рдХрд╛рд░рдг рдпрд╣ рд╕рднрд╛ рдкреВрд░реНрдгрддрдГ рд╕рдлрд▓ рдирд╣реАрдВ рд╣реЛ рд╕рдХреА, рдкрд░рдВрддреБ рдЗрд╕рдиреЗ рд░рд╛рдЬрдкреВрдд рд░рд╛рдЬреНрдпреЛрдВ рдХреЛ рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рд╕реБрдзрд╛рд░ рдХреА рджрд┐рд╢рд╛ рдореЗрдВ рд╕реЛрдЪрдиреЗ рдХрд╛ рдПрдХ рдареЛрд╕ рд╡реИрдзрд╛рдирд┐рдХ рдЖрдзрд╛рд░ рдкреНрд░рджрд╛рди рдХрд┐рдпрд╛ред

ЁЯжЕ 2. рд╡рд╛рд▓реНрдЯрд░рдХреГрдд рд░рд╛рдЬрдкреВрддрд╛рдирд╛ рд╣рд┐рддрдХрд╛рд░рд┐рдгреА рд╕рднрд╛ (1888 рдИ.) тАФ рдореАрд▓ рдХрд╛ рдкрддреНрдерд░

рдпрд╣ рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдХреЗ рдЖрдзреБрдирд┐рдХ рдЗрддрд┐рд╣рд╛рд╕ рдХреА рд╕рдмрд╕реЗ рдорд╣рддреНрд╡рдкреВрд░реНрдг рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ-рд╡реИрдзрд╛рдирд┐рдХ рд╕рдВрд╕реНрдерд╛ рд╣реИ, рдЬрд┐рд╕рдХрд╛ рдирд╛рдо рдЗрд╕рдХреЗ рд╕рдВрд╕реНрдерд╛рдкрдХ рдмреНрд░рд┐рдЯрд┐рд╢ рдЕрдзрд┐рдХрд╛рд░реА рдХреЗ рдирд╛рдо рдкрд░ рдкрдбрд╝рд╛ред

ЁЯФ╣ рдХ) рд╕реНрдерд╛рдкрдирд╛ рдФрд░ рд╕рдВрдЧрдардирд╛рддреНрдордХ рдврд╛рдВрдЪрд╛

  • рдкреГрд╖реНрдарднреВрдорд┐ (1887):┬арддрддреНрдХрд╛рд▓реАрди рдПрдЬреАрдЬреА (Agent to the Governor-General)┬ардХрд░реНрдирд▓ рд╕реА.рдХреЗ.рдПрдо. рд╡рд╛рд▓реНрдЯрд░ (Colonel C. K. M. Walter)┬ардиреЗ рд╡рд░реНрд╖ 1887 рдореЗрдВ рд░рд╛рдЬрдкреВрддреЛрдВ рдореЗрдВ рд╡реИрд╡рд╛рд╣рд┐рдХ рдЦрд░реНрдЪреЛрдВ рдХреЛ рдирд┐рдпрдВрддреНрд░рд┐рдд рдХрд░рдиреЗ рдХреЗ рд▓рд┐рдП рд╕рднреА рд░рд┐рдпрд╛рд╕рддреЛрдВ рдХреЗ рдкреЙрд▓рд┐рдЯрд┐рдХрд▓ рдПрдЬреЗрдВрдЯреЛрдВ рдХреЛ рдПрдХ рдкрд░рд┐рдкрддреНрд░ (Circular) рдЬрд╛рд░реА рдХрд┐рдпрд╛ред
  • рд╕реНрдерд╛рдкрдирд╛ (9 рдорд╛рд░реНрдЪ 1888 рдИ.):┬ардХрд░реНрдирд▓ рд╡рд╛рд▓реНрдЯрд░ рдХреЗ рдкреНрд░рдпрд╛рд╕реЛрдВ рд╕реЗ┬а9 рдорд╛рд░реНрдЪ, 1888 рдХреЛ рд╣рд┐рддрдХрд╛рд░рд┐рдгреА рд╕рднрд╛ рдХреА рд╕реНрдерд╛рдкрдирд╛ рд╣реБрдИред
  • рдкреНрд░рдердо рд╕рдореНрдореЗрд▓рди (10 рдорд╛рд░реНрдЪ 1888 рдИ.):┬ардЗрд╕ рд╕рднрд╛ рдХрд╛ рдкрд╣рд▓рд╛ рд╕рдореНрдореЗрд▓рди┬ардЕрдЬрдореЗрд░┬ардореЗрдВ рдЖрдпреЛрдЬрд┐рдд рдХрд┐рдпрд╛ рдЧрдпрд╛, рдЬрд┐рд╕рдореЗрдВ рд░рд╛рдЬрдкреВрддрд╛рдирд╛ рдХреА рд╡рд┐рднрд┐рдиреНрди рд░рд┐рдпрд╛рд╕рддреЛрдВ рдХреЗ┬а41 рдкреНрд░рддрд┐рдирд┐рдзрд┐рдпреЛрдВ┬ардиреЗ рднрд╛рдЧ рд▓рд┐рдпрд╛ред
    • тЪая╕П┬ардкрд░реАрдХреНрд╖рд╛ рд╡рд┐рд╢реЗрд╖:┬ардЗрд╕ рдРрддрд┐рд╣рд╛рд╕рд┐рдХ рд╕рдореНрдореЗрд▓рди рдореЗрдВ┬арднрд░рддрдкреБрд░ (Bharatpur), рдзреМрд▓рдкреБрд░ (Dhaulpur) рдФрд░ рдмрд╛рдВрд╕рд╡рд╛рдбрд╝рд╛ (Banswara) рд░рд┐рдпрд╛рд╕рддреЛрдВ рдХреЗ рдкреНрд░рддрд┐рдирд┐рдзрд┐ рдЕрдиреБрдкрд╕реНрдерд┐рдд рдереЗред
  • рдкреБрдирд░реНрдЧрдарди (22 рдлрд░рд╡рд░реА 1889 рдИ.):┬а22 рдлрд░рд╡рд░реА 1889 рдХреЛ рдЕрдЬрдореЗрд░ рдореЗрдВ рдЗрд╕ рд╕рднрд╛ рдХрд╛ рд╡реНрдпрд╛рдкрдХ рдкреБрдирд░реНрдЧрдарди рдХрд┐рдпрд╛ рдЧрдпрд╛ рдФрд░ рдЗрд╕реЗ┬а‘рд╡рд╛рд▓реНрдЯрд░рдХреГрдд рд░рд╛рдЬрдкреВрдд рд╣рд┐рддрдХрд╛рд░рд┐рдгреА рд╕рднрд╛’ (Walterkrit Rajputana Hitkarini Sabha)┬ардХрд╛ рдЖрдзрд┐рдХрд╛рд░рд┐рдХ рдирд╛рдо рджрд┐рдпрд╛ рдЧрдпрд╛ред

ЁЯФ╣ рдЦ) рд╕рднрд╛ рджреНрд╡рд╛рд░рд╛ рдХрд┐рдП рдЧрдП рдХреНрд░рд╛рдВрддрд┐рдХрд╛рд░реА рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рд╕реБрдзрд╛рд░ рд╡ рдирд┐рдпрдо

рд╕рднрд╛ рдиреЗ рд░рд╛рдЬрдкреВрддреЛрдВ (рдФрд░ рдмрд╛рдж рдореЗрдВ рдЪрд╛рд░рдгреЛрдВ) рдХреЗ рд▓рд┐рдП рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рдЖрдЪрд╛рд░-рд╕рдВрд╣рд┐рддрд╛ (Social Code of Conduct) рддреИрдпрд╛рд░ рдХреА, рдЬрд┐рд╕рдореЗрдВ рдирд┐рдореНрдирд▓рд┐рдЦрд┐рдд рдРрддрд┐рд╣рд╛рд╕рд┐рдХ рдирд┐рдпрдо рдмрдирд╛рдП рдЧрдП:

  1. рд╡рд┐рд╡рд╛рд╣ рдХреА рдиреНрдпреВрдирддрдо рдЖрдпреБ рдХрд╛ рдирд┐рд░реНрдзрд╛рд░рдг:
    • рд▓рдбрд╝рдХрд┐рдпреЛрдВ (Girls) рдХреЗ рд▓рд┐рдП:┬ардиреНрдпреВрдирддрдо рдЖрдпреБ┬а14 рд╡рд░реНрд╖┬арддрдп рдХреА рдЧрдИред
    • рд▓рдбрд╝рдХреЛрдВ (Boys) рдХреЗ рд▓рд┐рдП:┬ардиреНрдпреВрдирддрдо рдЖрдпреБ┬а18 рд╡рд░реНрд╖┬ардирд┐рд░реНрдзрд╛рд░рд┐рдд рдХреА рдЧрдИред
    • (рдиреЛрдЯ: рдпрд╣ рднрд╛рд░рдд рд╕рд░рдХрд╛рд░ рдХреЗ 1929 рдХреЗ ‘рд╢рд╛рд░рджрд╛ рдПрдХреНрдЯ’ рд╕реЗ рднреА 40 рд╡рд░реНрд╖ рдкрд╣рд▓реЗ рдЙрдард╛рдпрд╛ рдЧрдпрд╛ рдПрдХ рдЕрддреНрдпрдВрдд рдкреНрд░рдЧрддрд┐рд╢реАрд▓ рдХрджрдо рдерд╛!)
  2. рджрд╣реЗрдЬ, рдЯреАрдХрд╛ рдФрд░ рд░реАрдд рдкреНрд░рдерд╛ рдкрд░ рдкреВрд░реНрдг рдкреНрд░рддрд┐рдмрдВрдз:┬ард╡рд┐рд╡рд╛рд╣ рдХреЗ рд╕рдордп рд╡рд░ рдкрдХреНрд╖ рджреНрд╡рд╛рд░рд╛ рдХрдиреНрдпрд╛ рдкрдХреНрд╖ рд╕реЗ рд▓рд┐рдпрд╛ рдЬрд╛рдиреЗ рд╡рд╛рд▓рд╛ рджрд╣реЗрдЬ (рдЯреАрдХрд╛) рдФрд░ рдХрдиреНрдпрд╛ рдХреЗ рдмрджрд▓реЗ рд▓рд┐рдпрд╛ рдЬрд╛рдиреЗ рд╡рд╛рд▓рд╛ рдореВрд▓реНрдп (рд░реАрдд) рд╡рд┐рдзрд┐рдХ рд░реВрдк рд╕реЗ рдкреВрд░реНрдгрддрдГ рдкреНрд░рддрд┐рдмрдВрдзрд┐рдд рдХрд░ рджрд┐рдпрд╛ рдЧрдпрд╛ред
  3. рд╡рд┐рд╡рд╛рд╣ рдФрд░ рдореГрддреНрдпреБ рднреЛрдЬ (Funeral Expenses) рдкрд░ рд╡реНрдпрдп рдХреА рд╕реАрдорд╛:┬ард╕рд╛рдордВрддреЛрдВ рдФрд░ рдЬрд╛рдЧреАрд░рджрд╛рд░реЛрдВ рдХреА рд╡рд╛рд░реНрд╖рд┐рдХ рдЖрдп (рд░реЗрдЦ/рдЬрд╛рдЧреАрд░ рдореВрд▓реНрдп) рдХреЗ рдЕрдиреБрдкрд╛рдд рдореЗрдВ рд╡рд┐рд╡рд╛рд╣ рдФрд░ рдореГрддреНрдпреБ рднреЛрдЬ рдкрд░ рд╣реЛрдиреЗ рд╡рд╛рд▓реЗ рдЦрд░реНрдЪ рдХреА рдЕрдзрд┐рдХрддрдо рд╕реАрдорд╛ рддрдп рдХрд░ рджреА рдЧрдИ рддрд╛рдХрд┐ рд╡реЗ рдХрд░реНрдЬрджрд╛рд░ рди рд╣реЛрдВред
  4. рдмрд╣реБрд╡рд┐рд╡рд╛рд╣ (Polygamy) рдкрд░ рд░реЛрдХ:┬ардкрд╣рд▓реА рдкрддреНрдиреА рдХреЗ рдЬреАрд╡рд┐рдд рд░рд╣рддреЗ рд╣реБрдП рдФрд░ рдмрд┐рдирд╛ рдХрд┐рд╕реА рд╡реИрдз рдХрд╛рд░рдг рдХреЗ рджреВрд╕рд░реЗ рд╡рд┐рд╡рд╛рд╣ рдкрд░ рдкреВрд░реНрдг рдкреНрд░рддрд┐рдмрдВрдз рд▓рдЧрд╛рдпрд╛ рдЧрдпрд╛ред
  5. рддреНрдпрд╛рдЧ рдкреНрд░рдерд╛ рдХрд╛ рдирд┐рдпрдорди:┬ард╡рд┐рд╡рд╛рд╣ рдХреЗ рд╕рдордп рдЪрд╛рд░рдгреЛрдВ, рднрд╛рдЯреЛрдВ рдФрд░ рдвреЛрд▓рд┐рдпреЛрдВ рдХреЛ рджрд┐рдП рдЬрд╛рдиреЗ рд╡рд╛рд▓реЗ ‘рддреНрдпрд╛рдЧ’ рдХреА рдзрдирд░рд╛рд╢рд┐ рдХреЛ рд╕реАрдорд┐рдд рдХрд░ рджрд┐рдпрд╛ рдЧрдпрд╛ рддрд╛рдХрд┐ рд░рд╛рдЬрдкреВрддреЛрдВ рдХреЛ рдмреНрд▓реИрдХрдореЗрд▓ рди рдХрд┐рдпрд╛ рдЬрд╛ рд╕рдХреЗред
  6. рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдХреЛ рдкреНрд░реЛрддреНрд╕рд╛рд╣рди:┬ард╕рднрд╛ рдиреЗ рд░рд╛рдЬрдкреВрдд рдмрд╛рд▓рдХреЛрдВ рдФрд░ рдмрд╛рд▓рд┐рдХрд╛рдУрдВ рдХреА рдЖрдзреБрдирд┐рдХ рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдХреЗ рд▓рд┐рдП рд╡рд┐рд╢реЗрд╖ рдЫрд╛рддреНрд░рд╡реГрддреНрддрд┐рдпреЛрдВ рдФрд░ рдХреЛрд╖ рдХреА рд╡реНрдпрд╡рд╕реНрдерд╛ рдХреАред

ЁЯФ╣ рдЧ) рд╕рднрд╛ рдХрд╛ рдЕрд╡рд╕рд╛рди

  • рдпрд╣ рд╕рднрд╛ рд░рд╛рдЬрдкреВрддрд╛рдирд╛ рдореЗрдВ рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рд╕реБрдзрд╛рд░реЛрдВ рдХрд╛ рдореБрдЦреНрдп рдХреЗрдВрджреНрд░ рдмрдиреА рд░рд╣реА рдФрд░ рд╡рд┐рднрд┐рдиреНрди рд╕реНрд░реЛрддреЛрдВ рдХреЗ рдЕрдиреБрд╕рд╛рд░ рдпрд╣┬а1936 рдИ. рдореЗрдВ рднрдВрдЧ рдХрд░ рджреА рдЧрдИ┬а(рдХреБрдЫ рдЗрддрд┐рд╣рд╛рд╕рдХрд╛рд░реЛрдВ рдХреЗ рдЕрдиреБрд╕рд╛рд░ рдЗрд╕рдХрд╛ рдореБрдЦреНрдп рдХрд╛рд░реНрдп рд╕рдВрдкрд╛рджрди рдХрд╛рд▓┬а1889 рд╕реЗ 1938 рдИ.┬арддрдХ рд░рд╣рд╛)ред

ЁЯФ╣ рдШ) рдРрддрд┐рд╣рд╛рд╕рд┐рдХ рд╡ рд╡реИрдЪрд╛рд░рд┐рдХ рдореВрд▓реНрдпрд╛рдВрдХрди (Critical Analysis)

рдореБрдЦреНрдп рдкрд░реАрдХреНрд╖рд╛ (Mains) рдХреЗ рджреГрд╖реНрдЯрд┐рдХреЛрдг рд╕реЗ рд╡рд╛рд▓реНрдЯрд░рдХреГрдд рд╣рд┐рддрдХрд╛рд░рд┐рдгреА рд╕рднрд╛ рдХрд╛ рдореВрд▓реНрдпрд╛рдВрдХрди рджреЛ рдкрд░рд╕реНрдкрд░ рд╡рд┐рд░реЛрдзреА рджреГрд╖реНрдЯрд┐рдХреЛрдгреЛрдВ рдХреЗ рддрд╣рдд рдХрд┐рдпрд╛ рдЬрд╛рддрд╛ рд╣реИ:

  • рд╕рдХрд╛рд░рд╛рддреНрдордХ рдкрд╣рд▓реВ (Social Reform):┬ард╕рднрд╛ рдиреЗ рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдореЗрдВ рдмрд╛рд▓ рд╡рд┐рд╡рд╛рд╣, рдХрдиреНрдпрд╛ рд╡рдз, рдмрд╣реБрд╡рд┐рд╡рд╛рд╣ рдФрд░ рджрд╣реЗрдЬ рдЬреИрд╕реА рдЕрддреНрдпрдВрдд рд╡рд┐рдирд╛рд╢рдХрд╛рд░реА рдХреБрдкреНрд░рдерд╛рдУрдВ рдкрд░ рдкрд╣рд▓реА рдмрд╛рд░ рд╡реИрдзрд╛рдирд┐рдХ рдФрд░ рд╕рдВрд╕реНрдерд╛рдЧрдд рд░реЛрдХ рд▓рдЧрд╛рдИред рдЗрд╕рдХреЗ рджреНрд╡рд╛рд░рд╛ рддрдп рдХреА рдЧрдИ рд╡рд┐рд╡рд╛рд╣ рдХреА рдЖрдпреБ рдиреЗ рдЖрдЧреЗ рдЪрд▓рдХрд░ рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рд╕реНрддрд░ рдкрд░ рдмрд╛рд▓ рд╡рд┐рд╡рд╛рд╣ рд╡рд┐рд░реЛрдзреА рдХрд╛рдиреВрдиреЛрдВ рдХрд╛ рдорд╛рд░реНрдЧ рдкреНрд░рд╢рд╕реНрдд рдХрд┐рдпрд╛ред
  • рдФрдкрдирд┐рд╡реЗрд╢рд┐рдХ рд╡ рдкреНрд░рд╢рд╛рд╕рдирд┐рдХ рдкрд╣рд▓реВ (Fiscal Control):┬ардпрд╣ рдкреВрд░реА рддрд░рд╣ рд╕реНрд╡рджреЗрд╢реА рд▓реЛрдХ-рдЖрдВрджреЛрд▓рди рдирд╣реАрдВ рдерд╛, рдмрд▓реНрдХрд┐ рдмреНрд░рд┐рдЯрд┐рд╢ рдкреНрд░рд╢рд╛рд╕рди (рдХрд░реНрдирд▓ рд╡рд╛рд▓реНрдЯрд░) рджреНрд╡рд╛рд░рд╛┬ардКрдкрд░ рд╕реЗ рдереЛрдкрд╛ рдЧрдпрд╛ рд╕реБрдзрд╛рд░┬ардерд╛ред рдЕрдВрдЧреНрд░реЗрдЬреЛрдВ рдХреА рдореБрдЦреНрдп рдЪрд┐рдВрддрд╛ рд░рд╛рдЬрдкреВрдд рд╕рдорд╛рдЬ рдХреА рднрд▓рд╛рдИ рд╕реЗ рдЕрдзрд┐рдХ┬ард░рд╛рдЬрдкреВрдд рдЬрд╛рдЧреАрд░рджрд╛рд░реЛрдВ рдФрд░ рд░рд┐рдпрд╛рд╕рддреЛрдВ рдХреЛ рдХрд░реНрдЬ рдХреЗ рдЬрд╛рд▓ рд╕реЗ рдмрдЪрд╛рдирд╛┬ардерд╛ред рдЪреВрдБрдХрд┐ рд░рд┐рдпрд╛рд╕рддреЛрдВ рдХреЗ рджреАрд╡рд╛рд▓рд┐рдпрд╛ рд╣реЛрдиреЗ рд╕реЗ рдмреНрд░рд┐рдЯрд┐рд╢ рд╕рд╛рдореНрд░рд╛рдЬреНрдп рдХреЛ рдорд┐рд▓рдиреЗ рд╡рд╛рд▓рд╛ ‘рдЦрд┐рд░рд╛рдЬ’ (Tribute) рдФрд░ рд╡рд┐рддреНрддреАрдп рд╕реНрдерд╛рдпрд┐рддреНрд╡ рдкреНрд░рднрд╛рд╡рд┐рдд рд╣реЛрддрд╛ рдерд╛, рдЕрддрдГ┬ард╕реБрдзрд╛рд░ рдФрд░ рд╡рд┐рддреНрддреАрдп рдирд┐рдЧрд░рд╛рдиреА рджреЛрдиреЛрдВ рдПрдХ рд╣реА рд╕рд┐рдХреНрдХреЗ рдХреЗ рджреЛ рдкрд╣рд▓реВ рдереЗред
  • тЪая╕П┬ардЬрд╛рддреАрдп рд╕реАрдорд╛:┬ардЗрд╕ рд╕рднрд╛ рдХрд╛ рдореБрдЦреНрдп рдзреНрдпрд╛рди рдХреЗрд╡рд▓ рд░рд╛рдЬрдкреВрдд рд╢рд╛рд╕рдХ рд╡рд░реНрдЧ рдФрд░ рдЬрд╛рдЧреАрд░рджрд╛рд░реЛрдВ рдХреЗ рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рдЧреМрд░рд╡ рд╡ рдЖрд░реНрдерд┐рдХ рд╕реНрдерд╛рдпрд┐рддреНрд╡ рдкрд░ рдерд╛ред рдЗрд╕рдХрд╛┬ардЙрджреНрджреЗрд╢реНрдп рджрд▓рд┐рддреЛрдВ рдпрд╛ рд╕рдорд╛рдЬ рдХреЗ рдЕрдиреНрдп рдирд┐рдЪрд▓реЗ рддрдмрдХреЛрдВ рдХрд╛ рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рдЙрддреНрдерд╛рди рдХрд░рдирд╛ рдирд╣реАрдВ рдерд╛ред

ЁЯдЭ 3. рд░рд╛рдЬрдкреВрддрд╛рдирд╛ рдХреА рдЕрдиреНрдп рдкреНрд░рдореБрдЦ рдЬрд╛рддрд┐ рд╕реБрдзрд╛рд░ рдПрд╡рдВ рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рд╕рднрд╛рдПрдБ

19рд╡реАрдВ рд╕рджреА рдХреЗ рдЙрддреНрддрд░рд╛рд░реНрдз рдФрд░ 20рд╡реАрдВ рд╕рджреА рдХреЗ рдкреВрд░реНрд╡рд╛рд░реНрдз рдореЗрдВ рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдореЗрдВ рдЕрдиреНрдп рдЬрд╛рддрд┐рдпреЛрдВ рдФрд░ рд╡рд░реНрдЧреЛрдВ рдореЗрдВ рднреА рд╕реБрдзрд╛рд░ рд╣реЗрддреБ рдЕрдиреЗрдХ рдорд╣рддреНрд╡рдкреВрд░реНрдг рд╕рднрд╛рдУрдВ рдХрд╛ рдЧрдарди рдХрд┐рдпрд╛ рдЧрдпрд╛:

ЁЯМ╕ рдЕ) рд╕рд░реНрд╡рд╣рд┐рддрдХрд╛рд░рд┐рдгреА рд╕рднрд╛, рдЪреБрд░реВ (1907 рдИ.) тАФ “рдЪреВрд░реВ рдХреА рдХрд╛рдВрдЧреНрд░реЗрд╕”

  • рд╕реНрдерд╛рдкрдирд╛:┬а1907 рдИ. рдореЗрдВ рдЪреБрд░реВ рдореЗрдВ┬ард╕реНрд╡рд╛рдореА рдЧреЛрдкрд╛рд▓ рджрд╛рд╕, рдкрдВрдбрд┐рдд рдХрдиреНрд╣реИрдпрд╛рд▓рд╛рд▓ рдвреВрдВрдврд╝ рдФрд░ рдкрдВрдбрд┐рдд рд╢реНрд░реАрд░рд╛рдо рдорд╛рд╕реНрдЯрд░ рдХреЗ рдкреНрд░рдпрд╛рд╕реЛрдВ рд╕реЗ рд╣реБрдИред
  • рдЙрдкрдирд╛рдо:┬ардЗрд╕ рд╕рдВрд╕реНрдерд╛ рдХреЛ рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рдЪреЗрддрдирд╛ рдФрд░ рд╕реБрдзрд╛рд░рд╡рд╛рджреА рдХрд╛рд░реНрдпреЛрдВ рдХреЗ рдХрд╛рд░рдг┬а‘рдЪреВрд░реВ рдХреА рдХрд╛рдВрдЧреНрд░реЗрд╕’┬арднреА рдХрд╣рд╛ рдЬрд╛рддрд╛ рд╣реИред
  • рдкреНрд░рдореБрдЦ рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рдХрд╛рд░реНрдп:
    1. рдХрдмреАрд░ рдкрд╛рдард╢рд╛рд▓рд╛:┬ард╣рд░рд┐рдЬрди/рджрд▓рд┐рдд рд╡рд░реНрдЧ рдХреЗ рдмрдЪреНрдЪреЛрдВ рдХреА рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдХреЗ рд▓рд┐рдП рдЪреБрд░реВ рдореЗрдВ рдЗрд╕рдХреА рд╕реНрдерд╛рдкрдирд╛ рдХреА рдЧрдИред
    2. рдкреБрддреНрд░реА рдкрд╛рдард╢рд╛рд▓рд╛:┬ардмрд╛рд▓рд┐рдХрд╛рдУрдВ рдХреЛ рд╢рд┐рдХреНрд╖рд┐рдд рдФрд░ рдЖрддреНрдордирд┐рд░реНрднрд░ рдмрдирд╛рдиреЗ рдХреЗ рд▓рд┐рдП рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди рдХреА рдкрд╣рд▓реА рдХрдиреНрдпрд╛ рдкрд╛рдард╢рд╛рд▓рд╛рдУрдВ рдореЗрдВ рд╕реЗ рдПрдХ рдХреА рд╕реНрдерд╛рдкрдирд╛ рдХреАред
    3. рд╕реНрд╡рджреЗрд╢реА рд╡ рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рдЪреЗрддрдирд╛:┬ардорджреНрдпрдкрд╛рди рдирд┐рд╖реЗрдз, рдЫреБрдЖрдЫреВрдд рдирд┐рд╡рд╛рд░рдг рдФрд░ рдЦрд╛рджреА рдкреНрд░рдЪрд╛рд░ рдореЗрдВ рдЕрдЧреНрд░рдгреА рднреВрдорд┐рдХрд╛ рдирд┐рднрд╛рдИред

ЁЯРО рдм) рдорд╛рд░рд╡рд╛рдбрд╝ рд╣рд┐рддрдХрд╛рд░рд┐рдгреА рд╕рднрд╛, рдЬреЛрдзрдкреБрд░ (1918 / 1923 рдИ.)

  • рд╕реНрдерд╛рдкрдирд╛:┬ардореВрд▓рддрдГ рдЗрд╕рдХреА рд╕реНрдерд╛рдкрдирд╛┬а1918 рдИ.┬ардореЗрдВ рдЪрд╛рдВрджрдорд▓ рд╕реБрд░рд╛рдгрд╛ рджреНрд╡рд╛рд░рд╛┬а‘рдорд░реВрдзрд░ рд╣рд┐рддрдХрд╛рд░рд┐рдгреА рд╕рднрд╛’┬ардХреЗ рдирд╛рдо рд╕реЗ рдХреА рдЧрдИ рдереАред
  • рдкреБрдирд░реНрдЧрдарди:┬а1923 рдИ. рдореЗрдВ рдЬрдпрдирд╛рд░рд╛рдпрдг рд╡реНрдпрд╛рд╕ рдиреЗ┬ардЗрд╕рдХрд╛ рдкреБрдирд░реНрдЧрдарди рдХрд░ рдЗрд╕рдХрд╛ рдирд╛рдо┬а‘рдорд╛рд░рд╡рд╛рдбрд╝ рд╣рд┐рддрдХрд╛рд░рд┐рдгреА рд╕рднрд╛’┬ард░рдЦрд╛ (рдмреА.рдПрд▓. рдкрдирдЧрдбрд╝рд┐рдпрд╛ рдХреЗ рдЕрдиреБрд╕рд╛рд░ рдЗрд╕рдХрд╛ рдкреБрдирд░реНрдЧрдарди 1924 рдИ. рдореЗрдВ рд╣реБрдЖ рдерд╛)ред
  • рдХрд╛рд░реНрдп:┬ардорд╛рд░рд╡рд╛рдбрд╝ рдореЗрдВ рдЬрд╛рдЧреАрд░рджрд╛рд░реЛрдВ рдХреЗ рдЕрддреНрдпрд╛рдЪрд╛рд░реЛрдВ, рд▓рд╛рдЧ-рдмрд╛рдЧ, рдмреЗрдЧрд╛рд░ рдкреНрд░рдерд╛ рдФрд░ рдорд╛рджрд╛ рдкрд╢реБрдУрдВ (рддрдерд╛ рдмрдХрд░рд┐рдпреЛрдВ) рдХреЗ рдирд┐рд░реНрдпрд╛рдд рдХреЗ рд╡рд┐рд░реБрджреНрдз рдРрддрд┐рд╣рд╛рд╕рд┐рдХ рдЖрдВрджреЛрд▓рди рдЪрд▓рд╛рдпрд╛ред

ЁЯП╣ рд╕) рд╡реАрд░ рднрд╛рд░рдд рд╕рднрд╛ (1910 рдИ.)

  • рд╕реНрдерд╛рдкрдирд╛:┬а1910 рдИ.┬ардореЗрдВ рдкреНрд░рд╕рд┐рджреНрдз рдХреНрд░рд╛рдВрддрд┐рдХрд╛рд░реА┬ардХреЗрд╕рд░реА рд╕рд┐рдВрд╣ рдмрд╛рд░рд╣рда┬ардФрд░ рд░рд╛рд╡ рдЧреЛрдкрд╛рд▓ рд╕рд┐рдВрд╣ рдЦрд░рд╡рд╛ рджреНрд╡рд╛рд░рд╛ рдХреА рдЧрдИ рдереАред
  • рдЙрджреНрджреЗрд╢реНрдп:┬ард░рд╛рдЬрдкреВрдд рдЬрд╛рдЧреАрд░рджрд╛рд░реЛрдВ рдФрд░ рдпреБрд╡рд╛рдУрдВ рдореЗрдВ рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдпрддрд╛, рд╡реАрд░рддрд╛ рдХреА рднрд╛рд╡рдирд╛ рднрд░рдирд╛ рдФрд░ рдЙрдиреНрд╣реЗрдВ рд╕рд╢рд╕реНрддреНрд░ рдХреНрд░рд╛рдВрддрд┐ рд╕реЗ рдЬреЛрдбрд╝рдирд╛ред

ЁЯМ╛ рдж) рд╡рд╛рдЧрдбрд╝ рд╕реЗрд╡рд╛ рдордВрджрд┐рд░ (1935 рдИ.) рдФрд░ рд╣рд░рд┐рдЬрди рд╕реЗрд╡рд╛ рд╕рдорд┐рддрд┐

  • рд╕реНрдерд╛рдкрдирд╛:┬а1935 рдИ.┬ардореЗрдВ рдЧрд╛рдВрдзреАрд╡рд╛рджреА рдиреЗрддрд╛┬арднреЛрдЧреАрд▓рд╛рд▓ рдкрд╛рдВрдбреНрдпрд╛┬арджреНрд╡рд╛рд░рд╛ рдбреВрдВрдЧрд░рдкреБрд░ рдореЗрдВ рдХреА рдЧрдИ рдереАред
  • рдХрд╛рд░реНрдп:┬ард╡рд╛рдЧрдбрд╝ рдХреЗ рднреАрд▓реЛрдВ, рдЖрджрд┐рд╡рд╛рд╕рд┐рдпреЛрдВ рдФрд░ рд╣рд░рд┐рдЬрдиреЛрдВ рдХреЗ рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рдЙрддреНрдерд╛рди, рдорджреНрдпрдкрд╛рди рдирд┐рд╖реЗрдз рдФрд░ рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдкреНрд░рд╕рд╛рд░ рдХреЗ рд▓рд┐рдП рдХрд╛рд░реНрдп рдХрд┐рдпрд╛ред

ЁЯУК рддреНрд╡рд░рд┐рдд рд╕рдВрджрд░реНрдн рддрд╛рд▓рд┐рдХрд╛ (Quick Revision Matrix)

рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рд╕рдВрд╕реНрдерд╛ / рд╕рднрд╛рд╕реНрдерд╛рдкрдирд╛ рд╡рд░реНрд╖рд╕рдВрд╕реНрдерд╛рдкрдХ / рдкреНрд░рдореБрдЦ рд╡реНрдпрдХреНрддрд┐рддреНрд╡рдореБрдЦреНрдпрд╛рд▓рдп / рдореБрдЦреНрдп рдХреЗрдВрджреНрд░рдореБрдЦреНрдп рдЙрджреНрджреЗрд╢реНрдп / рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рд╕реБрдзрд╛рд░
рджреЗрд╢ рд╣рд┐рддреИрд╖рдгреА рд╕рднрд╛2 рдЬреБрд▓рд╛рдИ, 1877рдореЗрд╡рд╛рдбрд╝ рдорд╣рд╛рд░рд╛рдгрд╛ рд╕рдЬреНрдЬрди рд╕рд┐рдВрд╣рдЙрджрдпрдкреБрд░рд╡реИрд╡рд╛рд╣рд┐рдХ рдХреБрд░реАрддрд┐рдпреЛрдВ рдХрд╛ рд╕рдорд╛рдзрд╛рди, рдмрд╣реБрд╡рд┐рд╡рд╛рд╣ рдкрд░ рд░реЛрдХ рдФрд░ рд╡рд┐рд╡рд╛рд╣ рдЦрд░реНрдЪ рдХреЛ рд╕реАрдорд┐рдд рдХрд░рдирд╛ред
рд╡рд╛рд▓реНрдЯрд░рдХреГрдд рд░рд╛рдЬрдкреВрддрд╛рдирд╛ рд╣рд┐рддрдХрд╛рд░рд┐рдгреА рд╕рднрд╛9 рдорд╛рд░реНрдЪ, 1888рдХрд░реНрдирд▓ рд╕реА.рдХреЗ.рдПрдо. рд╡рд╛рд▓реНрдЯрд░ (AGG)рдЕрдЬрдореЗрд░рд╡рд┐рд╡рд╛рд╣ рдЖрдпреБ (рд▓рдбрд╝рдХреА 14, рд▓рдбрд╝рдХрд╛ 18), рдмрд╣реБрд╡рд┐рд╡рд╛рд╣ рдирд┐рд╖реЗрдз, рджрд╣реЗрдЬ/рдЯреАрдХрд╛/рд░реАрдд рдкрд░ рд░реЛрдХ, рддреНрдпрд╛рдЧ рд╡ рдореГрддреНрдпреБ рднреЛрдЬ рдХреЛ рд╕реАрдорд┐рдд рдХрд░рдирд╛ред
рд╕рд░реНрд╡рд╣рд┐рддрдХрд╛рд░рд┐рдгреА рд╕рднрд╛1907рд╕реНрд╡рд╛рдореА рдЧреЛрдкрд╛рд▓ рджрд╛рд╕, рдкрдВ. рдХрдиреНрд╣реИрдпрд╛рд▓рд╛рд▓ рдвреВрдВрдврд╝рдЪреБрд░реВрджрд▓рд┐рдд рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ (рдХрдмреАрд░ рдкрд╛рдард╢рд╛рд▓рд╛), рд╕реНрддреНрд░реА рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ (рдкреБрддреНрд░реА рдкрд╛рдард╢рд╛рд▓рд╛), ‘рдЪреВрд░реВ рдХреА рдХрд╛рдВрдЧреНрд░реЗрд╕’ред
рдорд╛рд░рд╡рд╛рдбрд╝ рд╣рд┐рддрдХрд╛рд░рд┐рдгреА рд╕рднрд╛1918 (рдкреБрдирд░реНрдЧрдарди 1923/24)рдЪрд╛рдВрджрдорд▓ рд╕реБрд░рд╛рдгрд╛, рдЬрдпрдирд╛рд░рд╛рдпрдг рд╡реНрдпрд╛рд╕рдЬреЛрдзрдкреБрд░рдЬрд╛рдЧреАрд░реА рд╢реЛрд╖рдг, рд▓рд╛рдЧ-рдмрд╛рдЧ, рдмреЗрдЧрд╛рд░ рдкреНрд░рдерд╛ рдФрд░ рдорд╛рджрд╛ рдкрд╢реБрдУрдВ рдХреЗ рдирд┐рд░реНрдпрд╛рдд рдХрд╛ рд╡рд┐рд░реЛрдзред
рд╡реАрд░ рднрд╛рд░рдд рд╕рднрд╛1910рдХреЗрд╕рд░реА рд╕рд┐рдВрд╣ рдмрд╛рд░рд╣рда, рд░рд╛рд╡ рдЧреЛрдкрд╛рд▓ рд╕рд┐рдВрд╣ рдЦрд░рд╡рд╛рдХреЛрдЯрд╛ / рдЕрдЬрдореЗрд░рдЬрд╛рдЧреАрд░рджрд╛рд░реЛрдВ рд╡ рдпреБрд╡рд╛рдУрдВ рдореЗрдВ рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рдЪреЗрддрдирд╛ рдФрд░ рд╕рд╢рд╕реНрддреНрд░ рдХреНрд░рд╛рдВрддрд┐ рдХрд╛ рдкреНрд░рд╕рд╛рд░ред
рд╡рд╛рдЧрдбрд╝ рд╕реЗрд╡рд╛ рдордВрджрд┐рд░1935рднреЛрдЧреАрд▓рд╛рд▓ рдкрд╛рдВрдбреНрдпрд╛рдбреВрдВрдЧрд░рдкреБрд░ (рд╡рд╛рдЧрдбрд╝)рдЖрджрд┐рд╡рд╛рд╕рд┐рдпреЛрдВ рд╡ рд╣рд░рд┐рдЬрдиреЛрдВ рдХрд╛ рдХрд▓реНрдпрд╛рдг, рдорджреНрдпрдкрд╛рди рдирд┐рд╖реЗрдз, рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдкреНрд░рд╕рд╛рд░ред

ЁЯУЭ рдЖрд░рдкреАрдПрд╕рд╕реА / рдпреВрдкреАрдПрд╕рд╕реА рдкрд░реАрдХреНрд╖рд╛ рд╣реЗрддреБ рдорд╣рддреНрд╡рдкреВрд░реНрдг рдкреНрд░рд╢реНрдиреЛрддреНрддрд░ (MCQs)

рдкреНрд░рд╢реНрди 1. рд╡рд╛рд▓реНрдЯрд░рдХреГрдд рд░рд╛рдЬрдкреВрдд рд╣рд┐рддрдХрд╛рд░рд┐рдгреА рд╕рднрд╛ рдХреЗ рд╕рдВрдмрдВрдз рдореЗрдВ рдирд┐рдореНрди рдореЗрдВ рд╕реЗ рдХреМрди рд╕рд╛ рдХрдерди рдЕрд╕рддреНрдп рд╣реИ? (A) рдЗрд╕рдХреА рд╕реНрдерд╛рдкрдирд╛ 1888 рдИ. рдореЗрдВ рдХрд░реНрдирд▓ рд╕реА.рдХреЗ.рдПрдо. рд╡рд╛рд▓реНрдЯрд░ рдХреЗ рдкреНрд░рдпрд╛рд╕реЛрдВ рд╕реЗ рд╣реБрдИ рдереАред (B) рдЗрд╕рдХрд╛ рдореБрдЦреНрдп рдЙрджреНрджреЗрд╢реНрдп рд░рд╛рдЬрдкреВрддреЛрдВ рдФрд░ рджрд▓рд┐рддреЛрдВ рдХреЗ рдЙрддреНрдерд╛рди рд╣реЗрддреБ рд╕реБрдзрд╛рд░рд╛рддреНрдордХ рдХрд╛рд░реНрдп рдХрд░рдирд╛ рдерд╛ред (C) рд╕рднрд╛ рдХреА рдкрд╣рд▓реА рдмреИрдардХ рд░рд╛рдЬрдкреВрддрд╛рдирд╛ рдХреЗ рдЕрдЬрдореЗрд░ рд╢рд╣рд░ рдореЗрдВ рдЖрдпреЛрдЬрд┐рдд рдХреА рдЧрдИ рдереАред (D) рдЗрд╕ рд╕рднрд╛ рдиреЗ рд╡рд┐рд╡рд╛рд╣ рд╣реЗрддреБ рд▓рдбрд╝рдХрд┐рдпреЛрдВ рдХреА рдиреНрдпреВрдирддрдо рдЖрдпреБ 14 рд╡рд░реНрд╖ рддрдерд╛ рд▓рдбрд╝рдХреЛрдВ рдХреА 18 рд╡рд░реНрд╖ рдирд┐рд░реНрдзрд╛рд░рд┐рдд рдХреА рдереАред рдЙрддреНрддрд░: (B) рд╡реНрдпрд╛рдЦреНрдпрд╛: рд╡рд╛рд▓реНрдЯрд░рдХреГрдд рд╕рднрд╛ рдХрд╛ рдзреНрдпрд╛рди рдкреВрд░реНрдгрддрдГ рд░рд╛рдЬрдкреВрдд рдЬрд╛рдЧреАрд░рджрд╛рд░реЛрдВ рдФрд░ рдХреБрд▓реАрди рд╡рд░реНрдЧ рдХреЗ рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рд╕реБрдзрд╛рд░ рд╡ рд╡рд┐рддреНрддреАрдп рдХрд▓реНрдпрд╛рдг рдкрд░ рдХреЗрдВрджреНрд░рд┐рдд рдерд╛ред рдЗрд╕рдХреЗ рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рдПрдЬреЗрдВрдбреЗ рдореЗрдВ рджрд▓рд┐рддреЛрдВ рдХреЗ рдЙрддреНрдерд╛рди рдпрд╛ рдЕрдЫреВрддреЛрджреНрдзрд╛рд░ рдХрд╛ рдХреЛрдИ рдкреНрд░рд╛рд╡рдзрд╛рди рд╢рд╛рдорд┐рд▓ рдирд╣реАрдВ рдерд╛ред

рдкреНрд░рд╢реНрди 2. 9-10 рдорд╛рд░реНрдЪ 1888 рдИ. рдХреЛ рдЕрдЬрдореЗрд░ рдореЗрдВ рдЖрдпреЛрдЬрд┐рдд рд╣рд┐рддрдХрд╛рд░рд┐рдгреА рд╕рднрд╛ рдХреЗ рдкреНрд░рдердо рд╕рдореНрдореЗрд▓рди рдореЗрдВ рд░рд╛рдЬрдкреВрддрд╛рдирд╛ рдХреА рдХреМрди рд╕реА рд░рд┐рдпрд╛рд╕рддреЗрдВ рдЕрдиреБрдкрд╕реНрдерд┐рдд рдереАрдВ? (A) рдЙрджрдпрдкреБрд░, рдЬреЛрдзрдкреБрд░ рдФрд░ рдЬрдпрдкреБрд░ (B) рдмреАрдХрд╛рдиреЗрд░, рдЬреИрд╕рд▓рдореЗрд░ рдФрд░ рдХреЛрдЯрд╛ (C) рднрд░рддрдкреБрд░, рдзреМрд▓рдкреБрд░ рдФрд░ рдмрд╛рдВрд╕рд╡рд╛рдбрд╝рд╛ (D) рд╕рд┐рд░реЛрд╣реА, рдЯреЛрдВрдХ рдФрд░ рдкреНрд░рддрд╛рдкрдЧрдврд╝ рдЙрддреНрддрд░: (C) рд╡реНрдпрд╛рдЦреНрдпрд╛: 10 рдорд╛рд░реНрдЪ 1888 рдХреЛ рдЕрдЬрдореЗрд░ рдореЗрдВ рдЖрдпреЛрдЬрд┐рдд рдкреНрд░рдердо рд╕рдореНрдореЗрд▓рди рдореЗрдВ рдХреБрд▓ 41 рдкреНрд░рддрд┐рдирд┐рдзрд┐рдпреЛрдВ рдиреЗ рднрд╛рдЧ рд▓рд┐рдпрд╛ рдерд╛, рдкрд░рдВрддреБ рднрд░рддрдкреБрд░, рдзреМрд▓рдкреБрд░ рдФрд░ рдмрд╛рдВрд╕рд╡рд╛рдбрд╝рд╛ рд░рд┐рдпрд╛рд╕рддреЗрдВ рдЗрд╕ рдмреИрдардХ рд╕реЗ рдЕрдиреБрдкрд╕реНрдерд┐рдд рд░рд╣реАрдВред

рдкреНрд░рд╢реНрди 3. рдХрд┐рд╕ рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рд╕рдВрд╕реНрдерд╛ рдХреЛ рд╕реНрдерд╛рдиреАрдп рд╕реНрддрд░ рдкрд░ ‘рдЪреВрд░реВ рдХреА рдХрд╛рдБрдЧреНрд░реЗрд╕’ рдХреЗ рдирд╛рдо рд╕реЗ рдЬрд╛рдирд╛ рдЬрд╛рддрд╛ рдерд╛? (A) рдорд╛рд░рд╡рд╛рдбрд╝ рд╣рд┐рддрдХрд╛рд░рд┐рдгреА рд╕рднрд╛ (B) рдЕрдорд░ рд╕реЗрд╡рд╛ рд╕рдорд┐рддрд┐ (C) рд╕рд░реНрд╡рд╣рд┐рддрдХрд╛рд░рд┐рдгреА рд╕рднрд╛ (D) рджреЗрд╢ рд╣рд┐рддреИрд╖рдгреА рд╕рднрд╛ рдЙрддреНрддрд░: (C) рд╡реНрдпрд╛рдЦреНрдпрд╛: рдЪреБрд░реВ рдореЗрдВ 1907 рдореЗрдВ рд╕реНрд╡рд╛рдореА рдЧреЛрдкрд╛рд▓ рджрд╛рд╕ рджреНрд╡рд╛рд░рд╛ рд╕реНрдерд╛рдкрд┐рдд рд╕рд░реНрд╡рд╣рд┐рддрдХрд╛рд░рд┐рдгреА рд╕рднрд╛ рдХреЛ рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рдирд╡рдЬрд╛рдЧрд░рдг рдФрд░ рд╕реНрд╡рддрдВрддреНрд░рддрд╛ рдЖрдВрджреЛрд▓рди рдореЗрдВ рд╕рдХреНрд░рд┐рдпрддрд╛ рдХреЗ рдХрд╛рд░рдг ‘рдЪреВрд░реВ рдХреА рдХрд╛рдБрдЧреНрд░реЗрд╕’ рдХрд╣рд╛ рдЬрд╛рддрд╛ рдерд╛ред

рдкреНрд░рд╢реНрди 4. рдореЗрд╡рд╛рдбрд╝ рдорд╣рд╛рд░рд╛рдгрд╛ рд╕рдЬреНрдЬрди рд╕рд┐рдВрд╣ рдХреА рдЕрдзреНрдпрдХреНрд╖рддрд╛ рдореЗрдВ рдЧрдард┐рдд ‘рджреЗрд╢ рд╣рд┐рддреИрд╖рдгреА рд╕рднрд╛’ (1877 рдИ.) рдХрд╛ рдореБрдЦреНрдп рдЙрджреНрджреЗрд╢реНрдп рдХреНрдпрд╛ рдерд╛? (A) рднреАрд▓ рд╡рд┐рджреНрд░реЛрд╣реЛрдВ рдХрд╛ рджрдорди рдХрд░рдирд╛ (B) рд╡реИрд╡рд╛рд╣рд┐рдХ рд╕рдорд╕реНрдпрд╛рдУрдВ рдФрд░ рдХреБрд░реАрддрд┐рдпреЛрдВ рдХрд╛ рд╕рдорд╛рдзрд╛рди рдХрд░рдирд╛ (C) рдмреНрд░рд┐рдЯрд┐рд╢ рдИрд╕реНрдЯ рдЗрдВрдбрд┐рдпрд╛ рдХрдВрдкрдиреА рдХреЗ рдХрд░реЛрдВ рдХрд╛ рд╡рд┐рд░реЛрдз рдХрд░рдирд╛ (D) рдЖрдзреБрдирд┐рдХ рдЕрдВрдЧреНрд░реЗрдЬреА рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдХреЛ рдмрдврд╝рд╛рд╡рд╛ рджреЗрдирд╛ рдЙрддреНрддрд░: (B) рд╡реНрдпрд╛рдЦреНрдпрд╛: 2 рдЬреБрд▓рд╛рдИ 1877 рдХреЛ рдЙрджрдпрдкреБрд░ рдореЗрдВ рдЧрдард┐рдд рджреЗрд╢ рд╣рд┐рддреИрд╖рдгреА рд╕рднрд╛ рдХрд╛ рдореБрдЦреНрдп рдЙрджреНрджреЗрд╢реНрдп рд░рд╛рдЬрдкреВрддреЛрдВ рдореЗрдВ рд╡рд┐рд╡рд╛рд╣ рдЦрд░реНрдЪ рдХреЛ рд╕реАрдорд┐рдд рдХрд░рдирд╛ рдФрд░ рдмрд╣реБрд╡рд┐рд╡рд╛рд╣ рдкреНрд░рдерд╛ рдХреЛ рдкреНрд░рддрд┐рдмрдВрдзрд┐рдд рдХрд░рдирд╛ рдерд╛ред


#WalterkritRajputSabha #DeshHiteshiniSabha #RajasthanHistory #RPSC #UPSC #RAS2026 #SocialReforms #SamajSudharSabha #MewarHistory #AjmerHistory #ChuruKiCongress #SwamiGopalDas #JaynarayanVyas #BhogilalPandya #CasteReformSabhas #HistoryNotes #RajputanaAgency #CompetitiveExams #StudyWithMe #MarwarHistory #WomenEducation #SardaActPrecursor #FirstGradeExam #VagadSevaMandir #NationalistAwakening #IndianHistory #SamajikAndolan

error: Content is protected !!